تبلیغات

لینک باکس تبلیغاتی

تبلیغات

تبلیغات

روش ساخت یک میکروسکوپ نوری ساده

12533 بازدید

روش ساخت یک میکروسکوپ نوری ساده

همه معلمان و دانش آموزان، در مقاطع مختلف تحصیلی، آرزو دارند که به یک میکروسکوپ ساده و قابل حمل، دسترسی داشته باشند. زیرا موجودات ریز درون بافت های گیاهی و حیوانی در زیر میکروسکوپ، بسیار جالب و دیدنی هستند و از نظمی دقیق، حکایت دارند. امروزه، می توان با اندکی صرف وقت و هزینه، به این آرزوی قدیمی، جامه عمل پوشاند تا دانش آموزان و معلمان، یک میکروسکوپ کوچک، در جیب خود داشته باشند. البته میکروسکوپی که شما در این جا می سازید، در مقایسه با میکروسکوپی که در آزمایشگاه  ها به کار می برند، قدرت چندانی نخواهد داشت ولی به شما، توانایی دیدن خیلی چیزها را می دهد که با چشم نمی توانستید ببینید. در واقع بزرگنمایی این میکروسکوپ، برابر با توان اولین میکروسکوپ ساخت بشر است. سازنده اولین میکروسکوپ همان طور که در ابتدا شاره شد، یک تاجر پارچه اهل هلند به نام لی وان هوک (1723-1632) بود. عدسی میکروسکوپ او ، تنها یک قطعه شیشه گرد و کوچک بود که بر روی یک قاب فلزی، سوار شده بود. لی وان هوک با این وسیله ساده توانست تخم مورچگان و شپش ها، دانه ها، گرده گل ها، بچه سرکه، تخم های صدف و جریان خون در دم ماهی را بررسی کند. شما نیز می توانید تا میکروسکوپی که ساخت آن را فرا میگیرد،آزمایش های او را تکرار نمایید. در زیر ساخت  سه نوع میکروسکوپ، به شما آموزش داده خواهد شد:


میکروسکوپ شماره 1: میکروسکوپ قطره آبی

وسایل و مواد مورد نیاز: یک گیره کاغذ یا یک عدد میله فلزی به طول 10 سانتیمتر، مقداری چربی یا روغن آشپزی، یک انبر دست، مقداری آب.

روش ساخت: گیره کاغذ را با انبر دست، صاف کنید. در یک انتهای سیم، حلقه کوچکی به قطر  میلیمتر بسازید. مقداری چربی یا روغن آشپزی به حلقه بمالید. حلقه را در آب فروکنید و به آرامی آن را بیرون بکشید. در داخل حلقه، قطره آبی خواهد ماند که تشکیل یک عدسی می دهد. از پشت عدسی آبی، به نوشته ای نگاه کنید. احتمالاً عدسی، کلمات نوشته را تا دو برابر اندازه طبیعی شان بزرگ می کند. البته سر انجام، آب بخار خواهد شد ولی ساختن یک عدسی آبی دیگر، آسان است (شکل شماره1)


 

شکل1- میکروسکوپ قطره آبی


اکنون که ساخت یک عدسی را با قطره آب، فرا گرفتید، می توانید یک میکروسکوپ قطره آبی کامل تر بسازید.

وسایل و موارد مورد نیاز: سه قوطی حلبی، هر سه به یک اندازه – یک میخ متوسط – یک قطعه چوب – چربی یا روغن آشپزی – قطعه کوچکی شیشه مسطح – یک آینه مسطح جیبی – نوار چسب.

روش ساخت: با استفاده از قیچی فلز بری، باریکه ای حلبی به عرض 3 و طول 10 سانتی متر از قوطی حلبی، ببرید. دقت کنید که دست خود را با لبه تیز حلبی، نبرید وقتی باریکه بریده شد، لبه ها را با سوهان، صاف کنید یا با نوار چسب، بپوشانید. با دقت زیاد، مرکز با ریکه را پیدا کنید و علامت بگذارید، سپس آن را بر روی قطعه چوب گذاشته و میخ را از مرکز باریکه فلزی بگذرانید. میخ نباید سوراخی بزرگتر از  میلی متر ایجاد کند. میخ و چوب را جدا کنید. دو انتهای باریک را به طرف پایین، خم کنید. (به طوری که مانند دو پایه برای باریکه فلزی شود) تا باریکه بتواند به صورت افقی، روی سطح صاف، بیاستد. مانند میکروسکوپ حلقه ای، مقداری چربی یا روغن را به دور سوراخی که در باریکه است، بمالید. باریکه را بر روی پایه خود قرار دهید. سر یک مداد را داخل آب کنید و با دقت بیرون آورید. قطره ای را که از سر مداد آویزان است، به داخل سوراخ باریکه، منتقل کنید تا قطره آب، از سوراخ آویزان بماند و یک عدسی تشکیل دهد. قطعه شیشه، بگذارید. در زیر شیشه،آینه مسطح را طوری قرار دهید که زاویه ای بسازد که نور را به طرف بالا، روی شیشه و عدسی آبی، بیاندازید.

بریده های کاغذ یا بلورهای نمک یا شکر را زیر عدسی بگذارید و مستقیم از بالای عدسی، به آن نگاه کنید. با فشار کوچکی بر روی باریکه فلزی، میتوانید عدسی آبی را میزان کنید فکر می کنید این عدسی، ذرات را چند بار بزرگ میکند؟ شما میتوانید از این میکروسکوپ برای نگاه کردن قطعاتی از بدن حشرات، دانه های گرده، تخم های حشرات و بسیاری چیزهای دیگری که تنها با چشم هایتان نمی توانید آنها را ببینید، استفاده کنید.(شکل شماره 2)


 

شکل2- میکروسکوپ با عدسی آبی


اگر می خواهید عدسی میکروسکوپ شما، ثابت تر از یک قطه آب باشد، می توانید با روشی که توضیح می دهم یک عدسی شیشه ای، بسازید. اگر دقت کرده باشید، در قسمت رأس لامپ چراغ قوه، روی حباب لامپ، یک عدسی کوچک نصب شده است. از این عدسی می توان برای میکروسکوپ، به جای عدسی آبی استفاده نمود به این صورت که ابتدا لامپ را در پارچه ای بپیچید و با استفاده از انبر دست قسمت شیشه نزدیک به فلز انتهای لامپ را فشار دهید تا لامپ بشکند. با دقت قسمت شکسته سر لامپ را از پارچه خارج کنید. پارچه و قسمت فلزی لامپ و بقیه خرده شیشه ها را در سطل زباله بریزید. مواظب باشید هیچ خرده شیشه ای در دور و اطراف شما باقی نماند. با همان دقت، شیشه هایی که به اطراف عدسی بالایی لامپ چسبیده است را با انبردست، جدا کنید.(شکل شماره3)

حال که عدسی را تهیه نموده اید، در میکروسکوپی که ساخته اید، تغییرات زیر را ایجاد کنید:

با مته سوارخی که در باریکه خم شده حلبی ایجاد کرده بودید و عدسی قطره آبی از آن آویزان بود را بزرگترکنید. سوراخ را به اندازه ای گشاد کنید که عدسی شیشه ای در آن جای بگیرد ولی از درون آن نیفتد. عدسی را به صورتی که قسمت گرد آن به طرف پایین باشد بر روی سوراخ بگذارید. اگر بخواهید می توانید قبل از جاگذاری عدسی برای محکم کردن آن مقداری چسب مایع در کناره های سواخ بمالید. مواظب باشید که چسب اصلاً بر روی عدسی نیاید. از این عدسی شیشه ای نظیر عدسی قطره ای، استفاده کنید. 


 

شکل3- لامپ چراغ قوه


میکروسکوپ شماره 2: میکروسکوپ جیبی (تاشو)

وسایل و مواد مورد نیاز: یک قطعه شیشه دو میلیمتری به ابعاد 6×3 سانتیمتر – یک عدد لامپ چراغ قوه – چسب فوری و چسب نواری – دو عدد پیچ و مهره (در صورت لزوم)

روش ساخت: ابتدا مطابق روش بالا عدسی لامپ چراغ قوه را جدا کنید سپس دو قطر متقاطع فیبر مستطیل شکل را رسم کنید و در محل تلاقی دو قطر سوراخ کوچکی ایجاد کنید. عدسی را به آهستگی در سوراخ قرار دهید و با کمی چسب فوری آن را محکم کنید. مواظب باشید که چسب سطح شفاف عدسی را کثیف نکند تا برای رویت برش مزاحمتی فراهم نگردد. پس از خشک شدن چسب قطعات فیبر و شیشه را به موازات یکدیگر قرار دهید و آنها را با چسب نواری طوری به هم وصل کنید که مانند جلد کتاب باز و بسته شوند.(می توانید از این شیشه به عنوان لام استفاه کنید و در موقع لزوم بر روی لامل قرار دهید) (شکل شماره4) حالا از پوست پیاز یا گلبرگ گل ها یا بشره بر گ ها، برشی تهیه کنید. پس از تمیز کردن شیشه برش را به روی آن قرار دهید و لایه فیبری را به آهستگی روی لامل بخوابانید. سپس آن را در مقابل نور آزاد و روشنایی قرار دهید. مواظب باشد که نور خورشید یا چراغ روشنایی در عدسی منعکس نشود. حالا چشم را به عدسی نزدیک کنید و به کمک انگشت با تغییر فاصله لامپ و عدسی روی فیبر آن را میزان کنید.(شکل شماره4)


 

شکل4- از چپ به راست: ترتیب ساخت میکروسکوپ نوری


اگر با حوصله و دقت این کار را انجام دهید از مشاهده بافت های سلولی لذت خواهید برد. برای افزایش دادن دقت میکروسکوپ  می توان مانند شکل شماره5 با نصب چهار مهره درنقاطی که مشخص گردیده و با استفاده از شیشه قاب گرفته و دو پیچ دقت میکروسکوپ را افزایش داد.

 

 

شکل5- از بالا به پایین: مراحل افزایش دقت میکروسکوپ


برای استفاده دقیق تر یک لوله مقوایی یا یک قوطی مشابه را مطابق شکل شماره6 ببرید. آنگاه در قسمت بریده شده یک آینه تخت را به نحوی قرار دهید که نور را به طرف بالا منعکس کند. حالا می توانید میکروسکوپ مورد نظر را در قسمت فوقانی آن قرار دهید و با دقت بیشتری برش ها را مشاهده کنید. 


 

شکل6- یک میکروسکوپ نوری ساده


میکروسکوپ شماره 3: میکروسکوپ دیگر

مواد و وسایل مورد نیاز: یک عدد قوطی پلاستیکی بلند (مانند قوطی شامپو) - دو عدسی محدب (همگرا) – نوار حلبی- مقوای سیاه- یک عدد لام آماده جهت مشاهده (کوپ میکروسکوپی آماده)

روش ساخت: در قسمت زیرین قوطی سوراخی به اندازه یک دانه عدس ایجاد کنید و روی سطح قوطی نیز دو شکاف روبه روی یکدیگر به پهنای 2 میلیمتر و طول تقریبی  از طول قوطی ایجاد کنید و سپس یک تکه مقوای سیاه (به اندازه قطر داخلی قوطی و طول آن) ببرید و در درون قوطی جای دهید تا فضای داخلی میکروسکوپ کاملاً تاریک شود. آنگاه هر دو عدسی را در نوارهای حلبی طوری جای دهید که قسمت پایین عدسی ها درون آنها جای گیرد (در واقع نورهای حلبی نقش نگهدارنده عدسی ها را ایفا می کند) در ضمن در نوارهای حلبی باید زائده هایی قرار دهید که در بیرون شکاف ها گیر کرده و عدسی ها را نگه دارد تا بتوان آنها را در طول شکاف ها جابه جا کرد. یکی از عدسی ها به منزله عدسی شیئی است. برای جایگزین کردن عدسی ها باید آنها را آنقدر جابه جا کنید تا جای نصب صحیح هر یک را بیابید. (فاصله دو عدسی را می توان از این رابطه به دست آورد. فاصله دو عدسی برابر است با دو برابر فاصله کانونی عدسی شیئی به علاوه فاصله کانونی عدسی چشمی، و لام آمده باید در خارج فاصله کانونی عدسی چشمی قرار گیرد تا تصویری بسیار بزرگتر در زیر میکروسکوپ ایجاد شود).


 

شکل7- میکروسکوپ شماره 3


اینک در درپوش قوطی نیز سوراخی به اندازه 2 تا 3 میلیمتر ایجاد کنید تا بتوانید از طریق آن لام آماده را مشاهده کنید. سر انجام با قرار دادن یک نوار حلبی در قسمت لبه پایین قوطی (مطابق شکل شماره7) ترتیبی بدهید تا لام میکروسکوپ در آن جای گیرد و نیفتد. حال اگر یک کوپ آماده میکروسکوپی مثل فس پیاز یا بشره برگ تره را روی لام قرار دهید و از سوراخ چشمی به مشاهده بپردازید، می توانید تصویر بزرگ شده آن را به وضوح ببینید. لازم به ذکر است که منفذ میکروسکوپ باید در معرض نور کافی قرار بگیرد تا مشادهده به خوبی انجام شود.
 

 

منبع: میکروسکوپ، ترجمه و تالیف: آبتین شاکری (ناشر شرکت توسعه کتابخانه های ایران/ چاپ اول بهار سال 1379)  

مرجع:

- Basic Medical Microbiology نوشته: رابرت بويد و برايان هورل

- رئوس مباحث آزمايشگاهي در بيولوژي، نوشته : دكتر طاهره مدرس زاده رحماني

- مباني زيست شناسي سلولي و مولكولي، نوشته : دوروبرتيس

- بياييد آزمايش كنيم، نوشته : مارتين ل - كين

- روش هاي عملي در ميكروبيولوژي عمومي و كاربرد آن در علوم پزشكي، نوشته : دكتر حسن اوحدي نيا

- تهيه مواد و كارافزارهاي آموزشي، نوشته : محمد مهدي هراتي

- فرهنگنامه جهان دانش، نوشته: محمد نژاد

- به من بگو چرا؟، نوشته : آركدي لئوكوم

- زيست شناسي سال اول دبيرستان (نظام قديم)

- فيزيك سال اول دبيرستان (نظام جديد)

- مجله تكنولوژي آموزشي - گام هاي اميد بخش - فاطمه شهرزادي


حمایت از سایت

هدف از راه اندازی این سایت بالا بردن سطح آگاهی و اطلاعات علمی و عمومی و همچنین ارائه مطالب جامع و کامل در تمامی زمینه های علمی، پزشکی، نجوم و ... به شما عزیزان می باشد. از آنجایی که اداره و پایداری سایت ملزم به پرداخت هزینه می باشد بنابراین احتیاج به پشتیبانی و حمایت شما داریم. در صورت تمایل از "اینجا" به تلسمیک کمک کنید.
با تشکر فراوان - مدیریت پایگاه علمی فرهنگی تلسمیک

تبلیغات

تبلیغات

دیدن این مطالب نیز به شما توصیه می شود:

درباره این مطلب (1) نظر ارسال شده است. شما هم نظری ارسال کنید:
milad نظر خود را در مورد اين مطلب چنين بيان کرده است: 14:17 ,1 بهمن 1391
darkhaste ozviat.
sepas

Telesmic: دوست گرامی شما از طریق لینک عضویت که در منوی اصلی و قسمت منوی کاربران وجود دارد با پر کردن فرم، می توانید عضو کاربران تلسمیک شوید.

نام شما:
رايانامه*:
تارنما:
کد تاييد*:
ارسال نظر به صورت خصوصي - نظرات خصوصي نمايش داده نخواهند شد.

به چند نکته در ارسال نظر توجه کنيد:
لطفاً نظرات غير مرتبط با اين مطلب را اينجا ارسال نکنيد.
رايانامه شما منتشر نخواهد شد.
برای مشاهده تارنما نظردهنده روی نام کلیک کنید.
نظرات شما پس از تاييد مديريت نمايش داده خواهد شد.

تبلیغات