تبلیغات

لینک باکس تبلیغاتی

تبلیغات

تبلیغات

آنالايزرهای بيوشيمی ۲

812 بازدید

آنالايزرهاي بيوشيمي قلب تپنده آزمايشگاه
آنالايزرهای بيوشيمی ۲

نویسنده: مهندس شادي نقدي

امروزه تنوع دستگاه هاي اتو آنالايزر بيوشيمي، انتخاب آنها را براي مصرف كننده مشكل کرده است و از آنجا كه استفاده بهينه از تجهيزات در آزمايشگاه هاي تشخيص طبي، از اهميت ويژه اي برخوردار بوده و گاهی مشاهده مي شود كه دستگاه هايي خريداري مي شوند كه به اندازه ظرفيت آنها استفاده نمي شوند يا امكان استفاده از آنها در كشوري نظير ايران پرهزينه بوده و مقرون به صرفه نيست، لذا نكته حائز اهميتي كه بايد در نظر گرفته شود اين است كه دستگاه انتخابي بايد براي برآورده كردن نيازهاي كيفي و كمي يك آزمايشگاه مناسب بوده و حداقل هزينه مصرفي را داشته باشد.

مهارت کارکنان، تجربه آنها، تعداد و تنوع تست هاي روزانه،  خدمات پس از فروش توسط شركت سازنده و فروشنده از جمله فاكتورهاي ضروري در انتخاب يك دستگاه اتو آنالايزر بيوشيمي مناسب، هستند.
دستگاه هاي پيچيده با لوازم مصرفي گران قيمت و سيستم هاي بسته كه فقط با معرف ها و مواد مصرفي كمپاني سازنده كار مي كنند، براي كشورهاي در حال توسعه نظير ايران مناسب هستند. دستگاه هاي اتوآنالايزر پيشرفته با سيستم باز با پيچدگي كمتر و نرم افزار ساده و در عين حال كامل ارجحيت داشته و توصيه مي شوند.
در ادامه سعي شده است كه مهم ترين ملاحظات فني انتخاب يك اتو آنالايزر بيوشيمي به صورت خلاصه بيان شود:
1- سادگي دستگاه از لحاظ كار اپراتور و داشتن نرم افزار ساده و در عين حال كارامد.
2- كم حجم بودن و پيچيده نبودن دستگاه و امكان نصب آسان و كم هزينه آن.
3- قابليت برنامه ريزي با تمام كيت هاي توليد داخل و خارج (سيستم Open).
4- داشتن سرعت آناليز بالا با حداقل 100 تست در ساعت.
5- قابليت اتصال به سيستم كنترل مركزي و شبكه رايانه اي و پرينتر خارجي.
6- كم خرج بودن دستگاه از نظر هزينه نگهداري و قطعات و مواد مصرفي.
7- تعداد و تنوع آزمايشات قابل برنامه ريزي.
8- تعداد نمونه هاي قابل برنامه ريزي با در نظر گرفتن حداقل حجم مورد نياز.
9- امكان استفاده از سرم كنترل و استاندارد در مراحل مختلف كار، جهت حذف خطاهاي سيستماتيك.
10- داشتن سيستم هشدار دهنده و سنسورهاي حساس به سطح محلول.
11- دارا بودن برنامه كنترل كيفي و محاسبات آماري و رسم منحني كاليبراسيون.
12- توانايي انجام آزمايشات اورژانس Stat و تست هايي با حجم كم سرم (مانند نمونه نوزاد).
13- پايداري درجه حرارت كه در طول انجام واكنش و قرائت خيلي مهم است.
14- حساسيت بالاي سيستم فتومتر و تعداد طول موج هاي موجود (فيلترهاي نوري) در دستگاه.
15- توانايي برداشت معرف بين 100 تا 500 ميكروليتر و نمونه بين 5 تا 150 ميكروليتر.
16- ثبات كاليبراسيون و توانايي ذخيره كردن فاكتور تست ها.
17- قابليت اندازه گيري كليه مايعات بدن (سرم – پلاسما- ادرار – مايع مغزي- نخاعي)
18- قابليت تكرار و رقيق كردن اتوماتيك نمونه ها.
اتوآنالايزرهاي بيوشيمي دستگاه هاي خودكاري هستند كه مراحل مختلف يك آزمايش را با استفاده از قسمتهاي مكانيكي تحت كنترل مدارات الكترونيكي و امروزه ميكروالكترونيكي، انجام داده و قادر به پردازش نتايج و تحليل نتايج هستند.
بنابراين كاليبراسیون قسمت هاي مختلف دستگاه شامل:
الف) سخت افزار (الكترومكانيكي):
1- موتورها 2- پمپ ها 3- قسمت هاي حرارتي (انكوباتور) و برودتي (يخچال) 4- سرنگ ها (نمونه بردارها) 5- توان و فركانس ورودي دستگاه 6- ولتاژ لامپ دستگاه و قسمت هاي دتكتور
ب) نرم افزار
روش آناليز و نحوه آزمايش و زمان بندي آن بسيار مهم بوده كه در ادامه به شرح آنها خواهيم پرداخت.

تست و كاليبراسيون بخش هاي سخت افزاري (الكترومكانيكي) يك دستگاه اتوآناليزر بيوشيميموتورهاي الكتريكي كاربردهاي وسيعي در دستگاه هاي پزشكي و آزمايشگاهي دارند، وظيفه اين موتورها در دستگاه هاي اتوآنالايزر بيوشيمي توليد نيروي لازم جهت حركت افقي (چرخشي) سيني سمپل، سيني واكنش، سيني معرف ها و نيز حركت عمودي سوزن هاي سمپلينگ و مكش و و حركت پيستون در داخل سرنگ نمونه بردار و به حركت درآوردن غلطك پمپ هاي پريستالتيك  است. همچنين از اين موتورها براي حركت دوراني چرخ فيلترها (Filter Wheel) در مقابل لامپ دستگاه استفاده است. با توجه به وسيع بودن دامنه استفاده از اين موتورها در اتو آنالايزرهاي بيوشيمي بسيار مهم است كه اپراتور يك دستگاه اتوآنالايزر بيوشيمي حداقل اطلاعاتي در خصوص تنظيم و سرويس هاي دوره اي آنها داشته باشد.
انتقال نيروي توليد شده توسط موتورهاي الكتريكي به اهداف مورد نظر از 3 طريق صورت مي‌پذيرد:

تسمه هاي انتقال نيرو
 اين روش انتقال نيرو در قسمت هاي سيني نمونه ها و سيني كووت هاي واكنش و بعضاً در حركت عمودي سوزن هاي نمونه برداري، مشاهده مي شود. طول عمر اين تسمه ها به كيفيت جنس آن بستگي داشته و معمولاً پس از اجراي هر 000/150 الي 000/200 تست بايد تعويض شوند، توجه کنید كه اين تسمه ها نياز به هيچ گونه سرويس دوره اي نظير تميز كردن با استفاده از پاك كننده هاي شيميايي و يا روان كاري با استفاده از گريس يا روغن روان ساز ندارند.

سيستم انتقال نيروي چرخ دنده اي
 از اين روش انتقال نيرو در سوزن هاي نمونه برداري و مكش و همچنين حركت پيستون در داخل سرنگ سمپلر (مانند سرنگ هاي هاميلتون) استفاده مي شود. طول عمر چرخ دنده ها به كيفيت جنس آنها بستگي دارد و براساس محل مورد استفاده از دو نوع فلزي و پلاستيكي ساخته مي شوند. چرخ دنده ها در فواصل كاري معين (پس از انجام هر 000/25 تست) نياز به سرويس دوره اي به صورت زير دارند:
ابتدا كليه اتصالات چرخ دنده اي را باز کرده و غلطك ها و چرخ دنده ها را با احتياط كامل از يكديگر جدا کنيد و سپس آنها را با مواد شوينده و پاك كننده تميز كرده و پس از خشك كردن با روغن مخصوص روان كاري (مانند روغن هاي چرخ خياطي) آنها را پاك کنيد و پس از جاگذاري و مونتاژ مجدد قطعات، مجدداً قسمت هاي درگير با يكديگر را با گريس مخصوص چرخ دنده بپوشانيد.

سيستم انتقال نيروي مستقيم در اين سيستم نيروي توليد شده توسط موتورالكتريكي مستقيما به وسيله روتور آن به هدف مورد نظر منتقل مي شود مانند پمپ هاي پريستالتيك كه غلطك‌هاي اين پمپ به روي روتور الكتريكي آن نصب شده اند و يا چرخ فيلتر كه مستقيماً به روتور متصل شده است.
براي تست يك موتور الكتريكي بايد آن را به كار انداخت و عمل تعريف شده براي آن موتور را تست کرد. به عنوان مثال اگر يك موتور الكتريكي وظيفه هدايت سوزن نمونه برداري را به داخل كاپ هاي نمونه به عهده داشته باشد، باي دقيقا سوزن نمونه برداري را به داخل كاپ نمونه اي هدايت کند كه به آن دستور داده شده است، يا اگر يك موتور الكتريكي وظيفه هدايت سوزن مكش را به داخل كاپ هاي معرف به عهده دارد بايد دقيقا سوزن مكش را به داخل همان كاپ ري هدايت کند و اگر يك موتور الكتريكي وظيفه قرار دادن فيلترهاي دستگاه را در مقابل منبع نور به عهده دارد بايد دقيقا فيلتر تعيين شده را در مقابل منبع نوري دستگاه قرار دهد.
براي كاليبر كردن قسمت هاي سخت افزاري و مكانيكي كه توسط اين موتورها كنترل مي شوند بايد ابتدا نقطه صفر يا مرجع هر قسمت را براي دستاه تعريف کرد، به عنوان مثال بايد براي دستگاه، موقعيت اولين كاپ نمونه يا اولين ظرف معرف يا فيلتر شماره يك و ... مشخص باشد، براي اين منظور از يك زايده فلزي و يك سنسور حساس به نور استفاده مي شود.

تست و كاليبراسيون سرنگ های نمونه برداري براي تست اين سرنگ ها از يك نمونه بردار بسيار دقيق استفاده مي شود. براي اين منظور ابتدا بايد لوله نمونه بردار از جهت عدم وجود قطرات يا مواد خشك شده کنترل شود و نيز از محكم بودن و تميز بودن سر نمونه بردار اطمينان حاصل شود و سپس به دستگاه دستور داده شود تا 5 ميكروليتر از يك نمونه برداشته و آن را در يك كاپ خالي تخليه کند، اكنون با استفاده از نمونه بردار دقيق 5 ميكروليتري اين نمونه را برداشت کرده و از جهت كم يا زياد بودن كنترل شود. با تكرار متوالي اين تست مي توان با استفاده از نمونه بردارهاي گوناگون ميزان دقيق حجم برداشت شده توسط دستگاه را تعيين كرده و سپس نسبت به كاهش يا افزايش دور موتور الكتريكي كنترل كننده اين سرنگ (مطابق روش ذكر شده) اقدام کرد.

تست و كاليبراسيون توان ورودي دستگاه براي تامين برق مورد نياز مدارات الكترونيكي در دستگاه هاي پزشكي، يك منبع تغذيه و يك ترانس مبدل در داخل دستگاه قرار داده مي شود به نحوي كه برق شهري به ورودي اين منبع متصل مي شود، بنابراين لازم است كه سالانه يك بار توان خروجي  اين منبع تغذيه و ترانس مبدل جريان برق (كه در واقع برق ورودي دستگاه است) تست شده و در صورت نياز تنظيم شود، اين كار با استفاده از يك مالتي متر دقيق انجام مي شود.

مشخصات لازم برای یک اتوآنالايزر متناسب با آزمایش های مختلف• تمام اتوماتيك بودن سيستم
• انعطاف پذيری براي اجراي مراحل آزمايش (از پي پت كردن نمونه تا توليد نتايج).
• تعداد معرف هاي بيشتر در دستگاه قابل پذيرش باشد.
• تعداد نمونه بيشتر در حالت دستیابی تصادفی اجرا شوند.
• ظرفيت Cup يا جايگاه نمونه برداري همچنين تعداد تست ها بالا باشد(بلوك هاي يك بار مصرف كووت كه هر يك براي چند آزمايش طراحي شده باشند).
• تمام جايگاه هاي بلوك كووت تحت كنترل دمايي باشند.
• جايگاه هاي نگهداري معرف ها و محلول به راحتي قابل برداشت و نگهداري در يخچال باشند.
• امكانات كنترل كامپيوتري (سيستم هوشمند كنترلي) براي اجراي عمليات وجود داشته باشد. (مانند كنترل سطح مايعات، كنترل وجود كووت و كنترل مراحل عملكرد موتور، اطمينان از اجراي صحيح عمليات در طي جريان آزمايش).
• نرم افزار كه به كاربر امكان افزودن نمونه هايي جديد و برداشتن نمونه هاي انجام شده را در هر زمان بدهد در عين حال روي آزمايش فعال شده دخالتي نداشته باشد.
•در هر زمان پس از افزودن نمونه برنامه سيستم قادر به تشخيص و برآوردن مراحل مورد نياز براي آزمايش بوده و اطمينان دهد كه زمان ايده آل براي انجام آزمايش وجود دارد.
• دو سرنگ مستقل از يكديگر براي برداشت نمونه و معرف ها كه از نظر ايجاد صحت، اطمينان بخش است. همچنين احتمال آلودگي سطح خارجي سرنگ و آلودن معرف ها (carryover) را به صفر مي رساند و سرعت پي پت را به حداكثر مي رساند (افزايش مي دهد).
• سرنگ مربوط به نمونه قادر به برداشت حجم هاي مختلف نمونه از حداقل 3 الي 100 ميكروليتر باشد (مراحل 1 ميكروليتري) و سرنگ مربوط به معرف قادر به برداشت حجم 50 الي 900 ميكروليتري (در مراحل 5 ميكروليتري) باشد.
• قابليت استفاده از معرف هاي توليد تمام كارخانجات را داشته باشد (سيستم باز يا Open) و بتوان پروتكل هاي آزمايشات را با استفاده از معرف هاي مختلف از قبل برنامه ريزي کرد. (وارد كردن پارامتركيت هاي بيوشيمي)
• موارد كاربردي خاصي كه استفاده از بيش از يك معرف مورد نياز است توسط دستگاه قابل اجرا باشد.
• دستگاه فاقد نيازهاي نگهداري بوده (maintenance) و قدرت فوتومتري خطي به حد مطلوب باشد. هر چه كانال هاي اندازه گيري بيشتر باشند زمان خواندن  كوتاه تر می شود. اين عمل در عين حال حداكثر انعطاف پذيري و ايمني اجرا را پديد خواهد آورد.
• حداقل بازده سيستم 240 آزمايش در ساعت يا بيشتر باشد (براي آزمايشگاه‌هاي متوسط تا بزرگ).
• آزمايشات قابل اجراي همزمان (On-board) زياد بوده و ظروف محتوي معرف در هر زمان قابل سوار كردن باشد. افزايش تعداد معرف هاي (On-board) يا در حال اجرا باعث حذف نمونه برداري زياد و كاهش زمان خواهد شد.
• كاهش حجم معرف مصرفي باعث افزايش تعداد آزمايشات در هر Pack يا سيني خواهد شد.
• استفاده از سيستم grating باعث اصلاح تفرق نوري و افزايش صحت فتومتر مي شود.
•كاربر امكان انتخاب بيش از 12 طول موج از حدود 340 نانومتر الي 750 نانومتر را داشته باشد.

پارامترهاي قابل توجه در دستگاه نيمه اتوماتيك • قدرت اجراي پارامترهاي بيوشيمي را داشته باشد. همچنين قدرت انجام پارامترهاي مربوط به آزمايش پروتئين هاي مخصوص، داروهاي اعتياد آور، داروهاي درماني و الكتروليت ها در دستگاه موجود باشد.
• طراحي سيستم نوري Superior، صحت بالاي نتايج را در شرايط آزمايشگاهي تضمين مي كند. (حتي در حجم هاي كم نمونه، غلظت پايين كدورت سنجي.
• هر چه حجم اندازه گيري كم باشد باعث صرفه  جويي در حجم معرف مورد نياز خواهد شد.
• وجود صفحه نمايشي و صفحه كليد مناسب، عمليات ورود و خروج اطلاعات به دستگاه را فعال مي کند و احتمال خطر ورود اطلاعات اشتباه را پايين مي آورد. (مشاهده اطلاعات)
• نرم افزار دستگاه با ارايه فهرست عمليات اجرايي، باعث سهولت كاربري خواهد شد.
• نتايج QC در حافظه قابليت ذخيره داشته و به وضوح در صفحه قابل مشاهده باشند.
• نرم افزار دستگاه بايد قدرت محاسبه ميانگين انحراف از استاندارد و ضريب انحراف معيار و نمايش منحني Levey-Jenning را داشته باشد.
• اطلاعات به دست آمده از اندازه گيري را بتوان به راحتي اصلاح کرد.
• قدرت ذخيره نتايج آزمايشات بيماران به طور اتوماتيك در حافظه دستگاه موجود باشد.
• ارتباط 2 طرفه بين سيستم و كامپيوتر باعث انتقال و ثبت نتايج، پارامترهاي سيستم و ارتقاي درجه نرم افزار به كامپيوتر مادر خواهد شد. در سيستم نرم افزاري كامپيوتري امكان اصلاح نتايج بيماران پديد خواهد آمد.

مشخصات لازم باي فوتومترهاي اتوماتيك1- فوتومتر بايد تا حد امكان تمام اتوماتيك باشد.
2- قابليت كنترل با كامپيوتر داشته باشد.
3- توانايي انجام آزمايشات بيوشيمي اختصاصي، اورژانسي (STATS)، سنجش‌هاي ايمني و ساير اندازه گيري هاي فوتومتريك را داشته باشد.
4- كاليبراسيون منفرد و چندتايي (Single-multi) و 2 كنترل كيفي براي هر آزمايش ممكن باشد.
5- امکان پرینت اطلاعات كنترل كيفي سيستم و مشاهد در صفحه نمايش.

آنالايزرهاي چند منظوره با توانايي انجام آزمايشات ايمن شناسيعلاوه بر ویژگی های عمومي كه اين گونه سيستم ها بايد دارا باشند ويژگي هاي زير، توانايي هاي خاص اين دستگاه ها را افزايش مي دهد:
• سيستم تشخيص ايمني سنجي با حساسيت بالا (NIPIA) كه قدرت سنجش در طول موج 940 نانومتر ايجاد مي كند. اين سيستم عناوين فهرست آزمايشات را افزايش مي دهد كه شامل بيش از 100 معرف براي آزمايشات عمومي شيمي بيوشيمي‌هاي ويژه (Critical-Care) پروتئين ها، بيوشيمي سرولوژي، گزارش و پايش سطح داروها و داروهاي اعتياد آور است.
• تعداد آزمايشات قابل اجرا در ساعت هر چه بيشتر باشد (بيش از 500 تست) توانايي سيستم بالاتر خواهد بود و توانايي اجراي همزمان آزمايشات بيوشيمي، الكتروليت ها، گازهاي خوني (دي اكسيد كربن)، در زماني بسيار كوتاه (مثلا 42 ثانيه) ايجاد مي شود.
• آزمايش بسيار مهم و حساس ايمنولوژيك كه اهميت باليني فوق العاده اي در مراقبت بيماران قلبي يافته بايد در اين سيستم ها قابل اجرا باشند .(high-sensitiviy CRP) مطالعات نشان داده است كه اين پروتئين مي تواند بيانگر احتمال ابتلا به بيماري هاي شريان كرونري قلبي را مشخص کند كه به طور مداوم قابل پايش بوده و در تلفيق با ساير شناساگرهاي بيماري هاي قلبي مثل كلسترول LDL,HDL عامل مفيدي است.
اين آزمايش قابليت شناسايي مقادير كمتر از 0.02mg/dl در سرم يا پلاسما را دارد.
• زمان كاليبراسيون دستگاه بايد طولاني باشد (30 روز يا بيشتر) اما در هر حال به كيت معرف نيز بستگی خواهد داشت.

منبع:

ماهنامه مهندسی پزشکی و تجهیزات آزمایشگاهی


حمایت از سایت

هدف از راه اندازی این سایت بالا بردن سطح آگاهی و اطلاعات علمی و عمومی و همچنین ارائه مطالب جامع و کامل در تمامی زمینه های علمی، پزشکی، نجوم و ... به شما عزیزان می باشد. از آنجایی که اداره و پایداری سایت ملزم به پرداخت هزینه می باشد بنابراین احتیاج به پشتیبانی و حمایت شما داریم. در صورت تمایل از "اینجا" به تلسمیک کمک کنید.
با تشکر فراوان - مدیریت پایگاه علمی فرهنگی تلسمیک

تبلیغات

تبلیغات

دیدن این مطالب نیز به شما توصیه می شود:

درباره این مطلب (0) نظر ارسال شده است. شما هم نظری ارسال کنید:
نام شما:
رايانامه*:
تارنما:
کد تاييد*:
ارسال نظر به صورت خصوصي - نظرات خصوصي نمايش داده نخواهند شد.

به چند نکته در ارسال نظر توجه کنيد:
لطفاً نظرات غير مرتبط با اين مطلب را اينجا ارسال نکنيد.
رايانامه شما منتشر نخواهد شد.
برای مشاهده تارنما نظردهنده روی نام کلیک کنید.
نظرات شما پس از تاييد مديريت نمايش داده خواهد شد.

تبلیغات